Wat is AI governance?
Door Joey van Vliet, oprichterBijgewerkt
Kort gezegd
AI governance is het geheel van rollen, regels en controles waarmee een organisatie bepaalt hoe ze AI inzet. Het legt vast wie over nieuwe AI beslist, welke AI er draait, welk risico daarbij hoort, wie de uitkomsten controleert en wat er wordt vastgelegd. Het gaat niet over de techniek zelf, maar over grip: weten wat er gebeurt en het kunnen laten zien.
Ook wel: AI-governance
Wat hoort erbij?
Voor een MKB-bedrijf komt AI governance neer op zes onderdelen:
- Eigenaarschap: één persoon met naam en mandaat, en per toepassing een eigenaar in de afdeling die de uitkomst gebruikt.
- Een register: een lijst van alle AI die wordt gebruikt, met leverancier, doel, gegevens en eigenaar.
- Een risico-indeling: per toepassing de vraag of er persoonsgegevens in gaan en of de uitkomst tot een besluit over iemand leidt.
- Logging: per handeling vastleggen wat er gebeurde, op basis van welke invoer, en wie goedkeurde.
- Beleid: de huisregels over goedgekeurde tools, gegevens en menselijke controle.
- [AI-geletterdheid](/begrippen/ai-geletterdheid): zorgen dat mensen begrijpen wat de AI doet en waar het fout kan gaan.
Waarom het ertoe doet
AI komt ongevraagd binnen, via nieuwe functies in software die je al gebruikt. En AI gaat van antwoorden naar handelen: een AI-agent zet zelf stappen in je systemen. Zonder afspraken weet niemand meer wat er draait, wie het heeft aangezet en wat het mag.
Daar komen vragen van buiten bij. Klanten en aanbestedende partijen vragen in leveranciersvragenlijsten hoe je AI-gebruik geregeld is. En de AI Act vraagt dat je als gebruiker van AI maatregelen neemt, onder meer voor AI-geletterdheid. Voor AI met een hoog risico gelden zwaardere eisen, zoals menselijk toezicht en logging. Governance is de manier om dat bij te houden en aan te tonen.
Een voorbeeld
Ter illustratie: een installatiebedrijf ontdekt dat drie teams elk een andere AI-tool gebruiken voor offerteteksten, twee daarvan op privéaccounts. De directie wijst één eigenaar aan, de tools komen in een register en het bedrijf kiest één zakelijk account. Afgesproken wordt dat prijzen altijd uit het offertesysteem komen, nooit uit de AI. Een nieuwe tool gaat voortaan eerst langs de eigenaar.
Een veelgehoord misverstand
Dat AI governance hetzelfde is als een AI-beleid. Het beleid is het document met de huisregels. Governance is hoe je zorgt dat die regels gevolgd, bijgewerkt en gecontroleerd worden: met een eigenaar, een register en een vast moment om alles na te lopen. Een beleid zonder eigenaar verdwijnt in een map.
Een tweede misverstand: dat het alleen voor grote bedrijven is. Een commissie en een certificaat zijn voor de meeste MKB-bedrijven inderdaad te veel. Een eigenaar, een lijst en een paar heldere regels niet.
Waar het in de praktijk toe doet
Begin met een eigenaar en het register. Vraag elk team welke AI-tools het gebruikt, ook gratis accounts, en zet alles op één lijst. Die lijst is bijna altijd langer dan verwacht. Deel daarna elke toepassing in naar risico en leg de huisregels vast in een AI-beleid. Hoe meer AI zelf doet, hoe meer de regels in de software moeten zitten: een eigen account per agent, rechten per handeling en een log waaraan alleen toegevoegd kan worden. De zes onderdelen staan uitgewerkt in AI governance in het MKB.
Dit is algemene uitleg, geen juridisch advies. Bronnen: Verordening (EU) 2024/1689 en Verordening (EU) 2026/1744 op EUR-Lex.
Veelgestelde vragen
Is AI governance verplicht?
Het woord staat niet als plicht in de wet. Wel vraagt de AI-verordening dat je als gebruiker van AI maatregelen neemt voor AI-geletterdheid, en gelden bij AI met een hoog risico zwaardere eisen. De AVG geldt zodra er persoonsgegevens in een AI-tool gaan. Governance is de manier om die plichten bij te houden en aan te tonen.
Wat is het verschil tussen AI governance en een AI-beleid?
Het AI-beleid is het document met de huisregels. AI governance is hoe je zorgt dat die regels gevolgd, bijgewerkt en gecontroleerd worden, met een eigenaar, een register van AI-gebruik en een vast moment om alles na te lopen.
Wie is verantwoordelijk voor AI governance?
De directie blijft eindverantwoordelijk. In de praktijk wijs je één eigenaar aan met naam en mandaat, die het register bijhoudt en nieuwe tools beoordeelt, en geef je elke toepassing een eigenaar in de afdeling die de uitkomst gebruikt.
