Personeelstekort in de installatiebranche: meer werk met dezelfde monteurs

Bijna elk installatiebedrijf heeft meer werk dan monteurs. Werven helpt, maar de vijver is klein en iedereen vist erin. Daardoor wordt een andere vraag belangrijker: hoeveel uur van je monteurs gaat naar werk waarvoor je geen monteur nodig hebt?

Dit artikel gaat over die uren. Waar ze naartoe gaan, hoe je dat meet en welke vijf plekken het snelst capaciteit teruggeven. AI speelt daarin een rol, maar niet de hoofdrol. Het meeste begint bij beter vastleggen en beter uitvragen.

De cijfers

De prognose van KBA Nijmegen voor de technische installatiebranche (2025) geeft een nuchter beeld:

• De branche telde in 2024 zo'n 151.250 werknemers in loondienst, 250 minder dan in 2023.
• Medio 2024 stonden er naar schatting 30.600 vacatures open.
• De gemiddelde werkvoorraad lag medio 2024 op 31 weken.
• De grootste personeelsbehoefte is aan zelfstandig monteurs, op afstand gevolgd door leidinggevend monteurs, technische staf en leerling-monteurs.

Volgens het onderzoek komt de lichte krimp eerder doordat vertrekkers door het tekort niet konden worden vervangen dan door minder werk. Het werk is er. De mensen niet.

Waar monteursuren naartoe gaan

Een werkdag van een monteur bestaat niet alleen uit vakwerk. De uren die geen vakwerk zijn, vallen meestal in vijf groepen.

• Administratie: werkbonnen, uren en materiaal invullen, foto's doorsturen, navragen beantwoorden.
• Zoeken: tekeningen, handleidingen, storingscodes en de historie van de installatie opzoeken.
• Extra ritten: terug naar de groothandel of de zaak omdat het verkeerde materiaal mee is.
• Terugkomen: een tweede bezoek omdat de storing bij het eerste bezoek niet op te lossen was.
• Afstemmen: bellen met de binnendienst, de planner of een ervaren collega.

Algemene percentages over hoeveel tijd dit kost, zeggen weinig over jouw bedrijf. Meet het. Laat vijf monteurs twee weken lang aan het eind van de dag kort noteren hoeveel tijd naar elke groep ging, en haal uit je planning hoe vaak een opdracht een tweede bezoek nodig had. Dat is ruw, maar het is jouw getal. Hoe je uren omrekent naar geld, staat bij wat handmatig werk kost.

Vijf plekken die capaciteit teruggeven

1. Storingsmeldingen beter uitvragen

Een tweede bezoek kost een monteur al snel een paar uur, inclusief rijden, en schuift ander werk op. Veel tweede bezoeken ontstaan doordat bij de melding informatie ontbrak: welk toestel, welke foutcode, sinds wanneer.

Laat de klant bij de melding een foto van het typeplaatje en de foutcode sturen, via het formulier, de mail of WhatsApp. AI zet dat om naar een complete melding: merk, type, foutcode, wat de klant beschrijft en welke onderdelen waarschijnlijk nodig zijn. De planner ziet de melding compleet binnenkomen. De monteur stelt de diagnose; de melding zorgt dat hij dat bij het eerste bezoek kan.

2. Werkbonnen en uren zonder typen

Een werkbon die op locatie wordt ingesproken in plaats van getypt, en die meteen wordt gecontroleerd op ontbrekende gegevens, scheelt de monteur tijd aan het eind van de dag en de binnendienst het navragen.

3. Kennis van ervaren monteurs doorzoekbaar maken

Je ervaren monteurs worden de hele dag gebeld door jongere collega's met vragen die al eens zijn beantwoord. Dat kost twee mensen tijd.

Zet handleidingen, storingscodes, onderhoudshistorie en eigen werkinstructies op één plek en maak ze doorzoekbaar met een assistent. De monteur vraagt wat er de vorige keer bij deze foutcode op dit type ketel is gedaan, en krijgt een antwoord met de bron erbij. Dat vervangt het meelopen niet, maar het haalt de eenvoudige vragen weg bij de mensen die je het hardst nodig hebt. Voorwaarde is dat de bron klopt; lees ook AI-hallucinaties voorkomen.

4. Planning met de juiste monteur en het juiste materiaal

Een planning die rekening houdt met certificeringen, ervaring met het type installatie en reisafstand, voorkomt overbodige ritten. Dat is grotendeels een kwestie van goede planningssoftware en goede gegevens. AI helpt waar de planner nu leest en afweegt: de melding interpreteren, de benodigde vaardigheid en onderdelen bepalen en een voorstel doen. De planner beslist.

5. De binnendienst ontlasten

Als de binnendienst vastloopt, merken monteurs dat direct: materiaal dat niet besteld is, klanten die niet zijn teruggebeld, dossiers die ze zelf moeten aanvullen. Kijk daarom ook naar het werk op kantoor: offertes opstellen, e-mail verwerken, inkoopfacturen verwerken en het opleverdossier samenstellen. Een overzicht per proces staat in administratie van een installatiebedrijf automatiseren.

Wat AI niet oplost

Vakwerk. Er is geen model dat een warmtepomp installeert of een storing op locatie verhelpt.

Opleiden. Een leerling-monteur leert het vak van een ervaren collega op locatie. Een assistent vangt de eenvoudige vragen op, maar draagt het vak niet over.

Een rommelig proces. Als meldingen via vijf kanalen binnenkomen en niemand weet wie ze oppakt, maakt AI dat alleen sneller rommelig. Richt het proces eerst in; zie welke bedrijfsprocessen geschikt zijn voor AI.

Werkplezier en behoud. Minder administratie helpt, maar monteurs blijven om het werk, de collega's en de beloning. Dat blijft een vraag voor het management.

Hoe je begint

• Meet twee weken waar monteursuren naartoe gaan, met de vijf groepen hierboven.
• Kies één plek: waar de meeste uren zitten en die het minst afhangt van andere systemen.
• Leg de nulmeting vast: uren per week, tweede bezoeken per maand, of wat voor die plek het juiste getal is.
• Verander één ding en meet na negentig dagen opnieuw.

Conclusie

Het personeelstekort in de installatiebranche is structureel, en werven alleen lost het niet op. Wat je wel in de hand hebt, is hoeveel uren van je monteurs naar hun vak gaan. De snelste winst zit zelden in grote systemen en vaak in vastleggen en uitvragen: een complete melding, een werkbon die zichzelf controleert, kennis die niet in één hoofd zit.

Wil je weten waar in jouw bedrijf de meeste uren weglekken en wat het oplevert om dat aan te pakken? In de AI Opportunity Audit brengen we dat per proces in kaart. Meer voor jouw branche staat bij installatiebedrijven.